Chăm sóc sức khỏe gia đình

Nỗi đau chất độc màu da cam thông qua ống kính nhiếp ảnh Philip Jones Griffiths

Lần đầu tiên nhà nhiếp ảnh Philip Jones Griffiths nghe nói đến các nguy hại của Tác nhân Màu da cam (TNMDC) là vào năm 1967 ở Sài Gòn. ông nói: “Trong chiến tranh đã có những lời đồn về những đứa trẻ sinh ra không có mắt và đó là điều mà tôi tìm kiếm. Tôi tìm cách đến thăm thật nhiều cô nhi viện, nhưng ở đa sô nơi tôi bị ngăn cản không cho vào, và tôi biết chắc người Mv đã có khẩu lệnh như vậy – không cho báo chí thâm nhập.”
Nhà nhiếp ảnh người Anh, nay 67 tuổi, hành nghề tự do trong Chiến tranh Việt Nam, nhưng mặc dù là một cộng tác viên của cơ quan nhiếp ảnh Magnum đầy uy tín, ông cũng ít thành công về mặt tài chính. Chỉ sau khi xuất bản (1971) quyển Vietnam Inc., nói vê những that bại của bộ máy chiến tranh Mỹ, thì ông mới được dư luận rộng rãi biết đến.
Griffiths trở lại VN năm1980, khi ông lần đầu tiên tiếp cận những nạn nhân của Tác nhân Màu da cam, một chất gây trụi lá mạnh được các lực lượng Hoa Kỳ sử dụng rộng rãi trong Chiến tranh VN
Trong nhứng năm sau đó, ông đã chụp ảnh một sô trường hợp trong sô khoảng một triệu nạn nhân. Các hình ảnh này hiện đã được công bô trong quyển Tác nhân Màu da cam: Thiệt hại Kèm theo ở Việt Nam (NXB Trol¬ley), một phân tích gay gắt và không tương nhượng vê di hại mà việc phun hóa chất ở VN đã để lại.
Cuộc gặp gỡ đầu tiên vói các nạn nhân diễn ra hầu như tình cờ. “Chúng tôi đang đi từ Hà Nội tới Sài Gòn bằng đường bộvà bắt đâu nói chuyện vêTNMDC. Ngưòi lái xe nói về mộtgia đình nọ có hai đứa con gáibị mù – có lẽ chúng ta sẽ gặp được họ vào ngày mai. Hai đứa trẻ gái mù là những trường hợp đầu tiên tôi chứng kiếnTNMDC là một trong sô hàng loạt chất diệt cỏ dùng ở VN để hòng loại bỏ nơi trú ẩn của bộ đội trong rừng. Khi cường độ phun thuốc gia tăng vào những năm 1960 thì các dâu hiệu vê độc tính của TNMDC và thành phần nguy
hiểm của nó là dioxin trở thành hiển nhiên. Dioxin là một phó sản phẩm của việc chê tạo chlor.
Người ta tin rằng nó gây nên những biến đổi tai hại về nội tiết và cấu trúc gen ở người – dẫn đến nhiều dạng bệnh lý từ bệnh Hodgkin đến ung thư máu.
Là ngưoi đang nghiên cứu các tác động lên sức khỏe của TNMDC ở VN, GS. Arnold Schechter của Đại học Texas nhận định: “Môi liên hệ giữa việc tiếp xúc TNMDC và các bệnh kết hợp được đa sô các nhà khoa học làm việc trong lĩnh vực này công nhận”. Nhưng, như ông giải thích, một sô người vẫn tỏ ra hoài nghi: “Có sự đối kháng vói việc liên kết TNMDC với một sô bệnh tật khi có chuyện mắc mứu về kiện tụng. Các nhóm công nghiệp sẽ tìm cách làm giảm nhẹ vấn đề thiệt hại sức khỏe.”
Tuy nhiên, TS. Steven Stellman của Trường Y tế Công cộng Mailman ở Đại học Colum¬bia nói. “Rât khó tiến hành khảo sát và rất ít nghiên cứu được tài trợ”.
Khi Griffiths tiếp tục chụp ảnh thì toàn bộ tầm vóc tấn bi kịch của VN hiển hiện với ông. Năm 1998 ông đến thăm Cam Nghĩa, một ngôi làng có tới 10% trẻ em ra đời với các dị tật nghiêm trọng. “Cam Nghĩa có con số người dị dạng cao nhất ở VN, nhưng điều mà bạn không nghe kể lại là trong đa sô trường hợp, thậm chí bào thai cũng không phát triển.”
Năm 1971, việc sử dụng TNMDC chính thức chấm dứt, nhưng hiện nó vẫn còn đang gây thương tổn cho con người. Dioxin lưu lại cả trong cơ thể người ta – nên các bà mẹ cho con bú có thể truyền nó sang các nhũ nhi.
Griffiths tin rằng VN trình ra một cơ hội độc nhất khảo sát điều xảy ra cho các nạn nhân của dioxin. “Bạn có được những người dân giống hệt nhau về văn hóa và sắc tộc sống rải rác ở VN. Chỉ có miền Nam bị phim thuốc – miền Bắc thì không, vì vậy bạn có nhóm đối chứng ở đây, và đó là một cơ hội kỳ diệu. Nhưng hầu như chỉ có một công ty duy nhât có công trình nghiên cứu quan trọng, đó là Cty Hatfield Consultants của Canada.” Họ đang nghiên cứu những kết nối giữa cặn dioxin và dị tật bẩm sinh.
Dioxin không chỉ là một vấn đề cho VN. Trong tháng giêng, một khảo sát đã cho thấy xuất độ gia tăng về u sắc tô trong sô các cựu binh Mỹ đã từng thực hiện các phi vụ TNMDC. Từ nhiều năm nay, các cựu chiến binh đã đòi đền bù bổ sung cho khoản thanh toán 180 triệu USD năm 1984 (không đưọt phép khởi kiện) mà họ giành được từ các công ty hóa chất đã sản xuất TNMDC. Dù sao thì họ cũng đã được hỗ trợ nhiều hơn các nạn nhân ở VN.